Giełda
Scentralizowane giełdy krypto — ryzyko kontrahenta i kustodialny model przechowywania.
Hasła
Centralized exchange
Scentralizowana giełda krypto, czyli platforma prowadzona przez firmę, która obsługuje handel i zwykle przechowuje środki użytkowników. Przykłady to Binance, Coinbase i Kraken.
Arbitraż
Strategia wykorzystująca różnice cen tego samego aktywa na różnych rynkach. W krypto arbitraż pomaga wyrównywać ceny między giełdami, DEX-ami i pulami płynności.
Funding rate
Opłata finansowania na kontraktach perpetual, która okresowo przepływa między longami i shortami. Funding pomaga utrzymywać cenę kontraktu blisko ceny spot.
Isolated margin
Tryb margin, w którym każda pozycja ma przypisane osobne zabezpieczenie. Strata z jednej pozycji nie zużywa całego salda konta, ale pozycja może zostać szybciej zlikwidowana.
KYC/AML
Procedury identyfikacji klienta i przeciwdziałania praniu pieniędzy stosowane przez regulowane giełdy, brokerów i custodianów. W praktyce oznaczają weryfikację tożsamości oraz monitoring ryzyka transakcji.
Perpetual
Kontrakt pochodny dający ekspozycję cenową bez daty wygaśnięcia. Pozycja trwa dopóki utrzymujesz wystarczający margin — i dopóki funding rate nie zjada zysku. Najpopularniejsza forma handlu z dźwignią w krypto.
Cross margin
Margin współdzielony, czyli tryb, w którym dostępne zabezpieczenie konta wspiera wiele pozycji naraz. Może opóźnić likwidację pojedynczej pozycji, ale zwiększa ryzyko utraty większej części konta.
Maker
Trader, którego zlecenie dodaje płynność do order booka, zamiast wykonać się natychmiast. Makerzy zwykle płacą niższe prowizje, bo pogłębiają rynek.
Market order
Zlecenie natychmiastowego kupna albo sprzedaży po najlepszej dostępnej cenie. Daje szybkość wykonania, ale może skończyć się gorszym kursem przy płytkim rynku.
Fałszywa giełda krypto
Oszustwo, w którym strona albo aplikacja udaje prawdziwą platformę handlową. Użytkownik wpłaca środki, widzi fikcyjne saldo lub zyski, a wypłata okazuje się niemożliwa.
Fałszywa grupa inwestycyjna
Oszustwo, w którym użytkownik trafia do grupy na Telegramie, WhatsAppie, Discordzie albo Facebooku i dostaje pozornie profesjonalne sygnały, screeny zysków oraz instrukcje wpłaty na fałszywą platformę.
Order Book
Struktura rynku wyświetlająca zlecenia kupna i sprzedaży na różnych poziomach cenowych. Alternatywa dla AMM — zamiast puli płynności, rynek tworzą zlecenia limit oczekujące na dopasowanie.
Open Interest
Łączna wartość lub liczba otwartych kontraktów pochodnych, które nie zostały jeszcze zamknięte ani rozliczone. Wskaźnik zatłoczenia rynku — wysokie OI zwiększa ryzyko kaskady likwidacji.
Poradniki
Jak kupić kryptowaluty po raz pierwszy
Krok po kroku: od założenia konta na giełdzie, przez weryfikację tożsamości i pierwszą wpłatę, po odbiór krypto i decyzję, czy trzymać na giełdzie czy wypłacić na własny portfel.
Jak wypłacić krypto z giełdy na własny portfel
Praktyczna instrukcja wypłaty krypto z giełdy scentralizowanej na własny portfel: wybór sieci, adres, memo/tag, opłata wypłaty, test małą kwotą i kontrola transakcji w explorerze.
Jak sprawdzić status transakcji krypto w explorerze?
Prosta instrukcja sprawdzania transakcji w explorerze: gdzie wejść dla Ethereum, Bitcoina i Solany, co wkleić w wyszukiwarkę oraz które pola sprawdzić na ekranie.
Porównania
USDC vs USDT
Porównanie dwóch najczęściej spotykanych stablecoinów dolarowych: emitent, rezerwy, transparentność, sieci, płynność, funkcje zamrażania i ryzyko użycia w DeFi oraz na giełdach.
DEX vs CEX
DEX, czyli giełda zdecentralizowana, rozlicza swap z portfela. CEX, czyli giełda scentralizowana, prowadzi konto użytkownika. Porównanie pokazuje różnice w przechowywaniu środków, KYC, płynności, opłatach i ryzyku.
Market order vs limit order
Różnice między zleceniem market i limit: pewność wykonania, kontrola ceny, poślizg, płynność i typowe błędy początkujących.
Self-custody vs trzymanie krypto na giełdzie
Giełda jest wygodna do kupna, sprzedaży i wypłat fiat. Do dłuższego przechowywania większych środków lepszym kierunkiem jest self-custody: własny portfel, własne klucze i własna procedura bezpieczeństwa.
Staking on-chain vs staking na giełdzie
Praktyczne porównanie: co robisz z tokenami, kto trzyma środki, kiedy możesz wyjść i jakie ryzyko kryje się za obietnicą nagród.