Optimistic rollup zakłada okres, w którym niepoprawny stan można zakwestionować, więc wypłata na Ethereum może wymagać dłuższego czekania. ZK rollup publikuje dowód poprawności stanu, co może skracać finalność wypłaty, ale dochodzi złożoność systemu dowodów i zgodności z EVM. Dla użytkownika liczą się aplikacje, koszty, bridge, status decentralizacji i ryzyka opisane dla konkretnej sieci.
| Kryterium | Optimistic rollup | ZK rollup | Wniosek |
|---|---|---|---|
| Założenie bezpieczeństwa | Transakcje są uznawane za poprawne, chyba że ktoś skutecznie zakwestionuje je w okresie challenge. | Sieć publikuje kryptograficzny dowód poprawności dla zmian stanu. | Optimistic rollup potrzebuje czasu na spór, ZK rollup potrzebuje poprawnego systemu dowodów. |
| Wypłata na Ethereum | Może wymagać dłuższego oczekiwania z powodu challenge period. | Może być szybsza, jeśli dowód został wygenerowany i zaakceptowany. | Czas wypłaty zależy od architektury i bridge konkretnej sieci. |
| Kompatybilność aplikacji | Często łatwiejsza migracja aplikacji EVM. | Zależy od poziomu zgodności zkEVM albo własnego środowiska wykonawczego. | Lista aplikacji bywa ważniejsza dla użytkownika niż sama etykieta technologii. |
| Koszty | Koszt obejmuje wykonanie na L2 i publikację danych na Ethereum. | Dochodzi koszt generowania lub weryfikacji dowodów oraz publikacji danych. | Opłata zależy od obciążenia, publikowanych danych i implementacji, więc etykieta rollupu nie wystarcza do porównania kosztów. |
| Ryzyko operacyjne | Sekwencer, bridge, fraud proofs, governance i możliwość upgrade. | Sekwencer, bridge, system dowodów, prover, governance i możliwość upgrade. | Przed większą kwotą sprawdź status decentralizacji, uprawnienia administratorów i zasady awaryjnego upgrade. |
Użytkownik zwykle nie wybiera rollupu z powodu samego mechanizmu dowodów. Wybiera sieć, bo działa tam konkretna aplikacja, opłaty są niższe, a bridge obsługuje potrzebny token. Technologia ma znaczenie wtedy, gdy trzeba ocenić wypłatę na Ethereum, ryzyko bridge, finality i dojrzałość ekosystemu.
Przed większą operacją otwórz explorer tej sieci, ekran bridge, dokumentację wypłat i profil ryzyka na L2BEAT. Dwie sieci z tą samą etykietą optimistic albo ZK mogą mieć inne uprawnienia administratorów, inny sekwencer i inne zasady publikacji danych.
From, To, token, czas wypłaty i link do transakcji w explorerze.Niższe opłaty mogą zachęcać do szybkiej migracji środków, ale przy rollupach dochodzi bridge, sekwencer, publikacja danych, możliwość upgrade kontraktów i czas wypłaty. Przed większą kwotą zrób test: wyślij małą kwotę, otwórz hash w explorerze L2 i sprawdź, jak wygląda droga powrotna na Ethereum.