| Kryterium | Layer 1 | Layer 2 | Wniosek |
|---|---|---|---|
| Rola | Bazowa sieć i warstwa konsensusu, np. Ethereum mainnet. | Warstwa skalująca działająca nad L1, np. rollup publikujący dane lub dowody do Ethereum. | L1 zapewnia bazowy konsensus i finalizację, a L2 obniża koszt użycia dzięki dodatkowej warstwie wykonania, publikacji danych i mostów. |
| Koszt transakcji | Zwykle wyższy, bo każda operacja konkuruje bezpośrednio o miejsce na bazowej sieci. | Zwykle niższy, bo L2 grupuje transakcje i rozlicza je zbiorczo względem L1. | Layer 2 obniża koszt codziennego użycia, ale koszt mostu i wypłaty może zmienić rachunek. |
| Bezpieczeństwo | Zależy bezpośrednio od konsensusu i walidatorów albo górników danej sieci. | Zależy od typu L2: rollup może dziedziczyć część bezpieczeństwa L1, ale znaczenie mają też dowody, dostępność danych, klucze aktualizacyjne i sequencer. | Nie każdy L2 ma identyczny model bezpieczeństwa, więc nazwa sieci nie wystarcza do oceny ryzyka. |
| Wypłata i most | Nie wymaga mostu do samej sieci bazowej. | Wejście lub wyjście często wymaga bridge. Przy optimistic rollup oficjalna wypłata na L1 może czekać na zakończenie challenge period. | L2 jest wygodne w środku ekosystemu, ale droga powrotna na L1 wymaga osobnego sprawdzenia. |
| Typowe użycie | Operacje o większej wartości, cold storage, finalne rozliczenia, interakcje wymagające wysokiej płynności na mainnecie. | Częste swapy, gry, NFT, mniejsze transakcje, DeFi o niższych opłatach i szybkie testowanie aplikacji. | Przy L1 płacisz za prostsze rozliczenie na bazowej sieci, a przy L2 akceptujesz dodatkową warstwę w zamian za niższy koszt użycia. |
Layer 1 to bazowa sieć blockchain. W Ethereum oznacza mainnet: warstwę, w której działa konsensus, finalizacja, natywny ETH, podstawowy rynek gazu i kontrakty rozliczające stan.
Użytkownik widzi L1 wtedy, gdy wysyła ETH na mainnecie, korzysta z kontraktu bezpośrednio na Ethereum albo wypłaca środki z rollupu przez oficjalny most. Każda taka operacja konkuruje o miejsce w bazowym bloku.
Zaletą L1 jest prostszy model: nie dochodzi osobny sequencer ani most L2. Wadą jest koszt, szczególnie przy okresach dużego popytu na miejsce w blokach.
Layer 2 to system zbudowany nad L1. W ekosystemie Ethereum najważniejszą kategorią są rollupy: sieci, które wykonują transakcje poza mainnetem i publikują do Ethereum dane, stan albo dowody.
Dla użytkownika L2 wygląda jak osobna sieć w portfelu: Base, Arbitrum, Optimism, zkSync, Starknet albo inna. Ma własny eksplorator bloków, własne aplikacje, własny koszt gazu i własną drogę wejścia przez most.
Niższa opłata nadal zostawia kilka pól ryzyka. Trzeba sprawdzić typ rollupu, status decentralizacji, dostępność danych, most, opóźnienie wypłaty, klucze aktualizacyjne i awaryjne mechanizmy wyjścia.
Layer 2 bywa używana szeroko.W optimistic rollup oficjalna wypłata na L1 może czekać na zakończenie challenge period, czyli czasu na zakwestionowanie błędnej partii transakcji. Szybki most może skrócić oczekiwanie, ale dodaje własną płynność i własny model zaufania.
Przed większą wypłatą sprawdź, czy używasz oficjalnego mostu, zewnętrznego szybkiego mostu, czy wypłaty przez giełdę. Każda ścieżka ma inne koszty, czas oczekiwania i ryzyka.